Tradingpsychologie.nl

Wat is verliesaversie bij beleggen en traden? Uitleg en kanttekeningen

Verliesaversie: verlies lijkt zwaarder te wegen dan winst. Zo verklaart het vastzitten in verliezers, wat er niet zeker is en je journalregel.

Onderzoek 4 min lezen

Verliesaversie is het idee dat verlies zwaarder voelt dan winst van gelijke omvang. Het komt uit de prospect theory en kan verklaren waarom je verliezers vasthoudt. Het bewijs is omstreden en gaat niet specifiek over traden. Gebruik het als hypothese en meet in je journal of je stop-loss vooraf vaststaat.

Verliesaversie is het idee dat een verlies zwaarder voelt dan een even grote winst. Bij traden kan dat verklaren waarom je een verliezende positie laat lopen en een winnende te vroeg sluit. Het idee komt uit de prospect theory van Kahneman en Tversky. Het is invloedrijk, maar niet onomstreden. Hieronder lees je wat het inhoudt, wat er wel en niet bekend is en wat je er in je journal mee doet.

Wat is verliesaversie?

De kern: verliezen wegen in ons gevoel zwaarder dan winsten van dezelfde omvang. Je baalt meer van het verliezen van een bedrag dan je blij bent met het winnen van hetzelfde bedrag.

Dit komt uit de prospect theory. Kahneman en Tversky beschreven die in 1979 als een model voor beslissingen onder risico (bron 1). Het model gaat ervan uit dat mensen uitkomsten niet absoluut beoordelen. Ze kijken naar winst of verlies ten opzichte van een referentiepunt, vaak het beginpunt.

In 1991 werkten Tversky en Kahneman dit verder uit in een referentieafhankelijk model (bron 2). In 1992 volgde een verfijnde versie van de theorie (bron 3).

Hoe verklaart dit het vasthouden van verliezers?

Voor een trader is je instapprijs een natuurlijk referentiepunt. Zit je onder die prijs, dan staat je positie in het rood. Sluiten maakt het verlies definitief. Dat voelt als pijn die je kunt uitstellen door te blijven wachten.

Dit is een toepassing van het idee, geen bewijs uit de genoemde bronnen. De bronnen gaan niet specifiek over traden. Het is een plausibele verklaring voor gedrag dat veel traders van zichzelf herkennen, maar het is geen vaststaand feit over jouw gedrag.

Het kan zich zo laten zien:

  • Je schuift je stop-loss op, zodat de trade meer ruimte krijgt.
  • Je zegt tegen jezelf dat het alleen op papier verlies is.
  • Je wacht tot de prijs terug is op je instap, om "quitte" te spelen.

Het laatste is een goede aanwijzing. Je beslissing hangt dan af van je instapprijs. De markt weet niet waar jij bent ingestapt.

Wat is niet zeker? Kritiek en replicatie

De eerlijke kanttekening: verliesaversie is minder vanzelfsprekend dan vaak wordt gedacht.

Gal en Rucker bespraken in 2018 het bewijs voor het principe. Hun conclusie is dat het huidige bewijs niet laat zien dat verliezen gemiddeld genomen meer impact hebben dan winsten (bron 4). Ze stellen ook de vraag waarom het idee toch zo breed wordt geaccepteerd. Ze pleiten voor een meer contextuele blik op het gewicht van verlies tegenover winst.

Yechiam sprak in 2019 eveneens van "debatable origins": de oorsprong van verliesaversie is betwistbaar (bron 5). Ik beschrijf hier alleen wat de titel van dat werk aangeeft, niet de details van de argumentatie.

Wat betekent dit voor jou? Nuchter blijven:

  • Je hoeft niet te geloven dat verlies altijd zwaarder weegt.
  • Je kunt wel herkennen of jij in jouw trades gedrag laat zien dat bij het idee past.
  • Het journal laat zien wat bij jou speelt, los van de theorie.

Ook het onderzoek zelf gaat niet over daytraders met echte posities. Het gaat over keuzes in het algemeen. Trek dus geen harde conclusies voor jezelf op basis van alleen de theorie.

Wat doe je ermee in je journal?

Je hoeft de theorie niet te bewijzen. Je kunt wel meten of je je eigen regels volgt. Dat is het uitgangspunt van een trading journal: je gedrag meten, niet alleen je uitkomst.

Zet deze regel in je journal:

Mijn stop-loss staat vóór de instap vast. Ik schuif hem alleen in de richting van minder risico, nooit weg van mijn instap.

Noteer na elke trade drie dingen:

  1. Stond mijn stop-loss vooraf vast? Ja of nee.
  2. Heb ik hem verplaatst? Zo ja, welke kant op, en waarom?
  3. Wat voelde ik op het moment dat de prijs mijn stop naderde?

Tel na een aantal trades hoe vaak je je stop hebt verplaatst. Dat getal zegt iets over je gedrag, los van winst of verlies. Zie je een patroon, dan helpt een als-dan-regel: als de prijs mijn stop raakt, dan sluit ik, zonder nieuwe afweging.

Wil je weten welk gedrag bij jou het sterkst speelt, doe dan de zelftest. Gaat het vooral om het laten liggen van trades uit onrust, lees dan ook over angst bij traden.

Samengevat

Verliesaversie is een invloedrijk idee uit de prospect theory. Het helpt te begrijpen waarom je een verlies soms niet wilt nemen. Het bewijs is niet eenduidig, en de bronnen gaan niet specifiek over traden. Gebruik het dus als hypothese, en toets die in je eigen journal.

Veelgestelde vragen

Is verliesaversie wetenschappelijk bewezen?

Niet eenduidig. Het idee komt uit de prospect theory en is invloedrijk, maar Gal en Rucker concluderen in 2018 dat het bewijs niet laat zien dat verliezen gemiddeld zwaarder wegen dan winsten. Ook Yechiam stelt de oorsprong ter discussie.

Hoe voorkom je dat je een verliezende positie vasthoudt?

Leg je stop-loss vooraf vast en noteer in je journal of je hem hebt verplaatst. Een als-dan-regel helpt: raakt de prijs mijn stop, dan sluit ik. Dat is geen garantie op beter resultaat, wel een manier om je gedrag te meten.

Bronnen

  1. Kahneman en Tversky, Prospect Theory: An Analysis of Decision under Risk (Econometrica, 1979) doi.org/10.2307/1914185
  2. Tversky en Kahneman, Loss Aversion in Riskless Choice: A Reference-Dependent Model (Quarterly Journal of Economics, 1991) doi.org/10.2307/2937956
  3. Tversky en Kahneman, Advances in Prospect Theory: Cumulative Representation of Uncertainty (Journal of Risk and Uncertainty, 1992) doi.org/10.1007/BF00122574
  4. Gal en Rucker, The Loss of Loss Aversion: Will It Loom Larger Than Its Gain? (Journal of Consumer Psychology, 2018) doi.org/10.1002/jcpy.1047
  5. Yechiam, Acceptable losses: the debatable origins of loss aversion (Psychological Research, 2019) doi.org/10.1007/s00426-018-1013-8

Educatie over gedrag bij traden, geen beleggingsadvies en geen psychologische hulp. Onderzoek gaat over groepen; wat het voor jou betekent, zie je pas in je eigen journal.

Het journal en de lessen staan klaar

In de gratis community van de makers van deze site, op Skool, staat het trading journal met de lessen erbij: hoe je het invult, hoe je je weekreview doet en waar je met je vragen terecht kunt.

  • Gratis account op Skool
  • Journal en lessen op één plek
  • Vragen stellen aan andere traders
Gratis naar de communityJe verlaat deze site en gaat naar skool.com

Lees ook

  1. Als-dan-regels: zo maak je van je tradingplan een reflex

    Waarom een regel in de vorm 'als dit gebeurt, dan doe ik dat' beter standhoudt dan een goed voornemen, wat onderzoek erover zegt en hoe je hem opschrijft.Gewoontes4 min lezen
Journal en lessen, gratisNaar de community